Купалле (Купала, Іван, Ян) – традыцыйнае свята, прымеркаванае да летняга сонцастаяння. Гэта “макушка” лета, час найважнейшага росквіту прыроды. Для селяніна пасля Івана Купалы пачыналася самая адказная і гарачая пара – сенакосу і жніва.
Матэрыялы по тэме:
Купалле
Купалле (Купала, Іван, Ян) – традыцыйнае свята, прымеркаванае да летняга сонцастаяння. Гэта “макушка” лета, час найважнейшага росквіту прыроды. Для селяніна пасля Івана Купалы пачыналася самая адказная і гарачая пара – сенакосу і жніва.
Першая згадка пра свята есць у Цвярскім летапісе пад 1175 г., у Іпацьеўскім летапісе пад 1262 г. яно ўжо называецца сучаснай назвай: “Литва изгнаша ездов на каноун Ивана дни на сама Коупаль”. Як каляндарная дата сустракаецца назва Купалы ў старажытнабеларускіх граматах XIV ст.
У аснове ўсей купальскай абраднасці ляжыць ушанаванне прашчураў сонцу (агню), вадзе і расліннасці. Святкаванне Купалля звычайна адбывалася на традыцыйным рытуальным месцы, на якім вясковая грамада адзначала найбольш значныя падзеі. У розных рэгіёнах гэта магло быць узбярэжжа ракі ці возера, а калі побач не было вады, то выбіраліся які-небудзь пагорак, невялікая палянка або проста ўскраіна гаю.
Удзень на месца правядзення свята зносілі розную старызну для купальскага вогнішча. Як сімвал Сонца ўздымілі на жардзіне запаленае кола. Полымя святочнага агню надзялялася ачышчальнай сілай ад злых духаў, праганяла смерць. Моладзь скакала вакол вогнішча, вадзіла карагоды, танчыла, спявала.
Пашыранаю на свяце была варажба. Паводле кінутых папарна вянкаў сачылі, сыдуцца яны ці расплывуцца ў розныя бакі, чый вянок паплыве далёка, а чый прыстане да берага. Пад раніцу хлопцы і дзяўчаты купаліся ў рацэ, качаліся па купальскай расе, каб набрацца ад яе моцы. Сустракалі ўсход сонца, якое, падымаючыся, “іграе”, “купаецца” - дзеліцца на кругі, сыходзіцца, пераліваецца рознымі колерамі.
Матэрыялы по тэме:
- Зм. Скварчэўскі — Купальская традыцыя ва ўмовах сучаснага горада
- Купалле ўзгадваецца ў шматлікіх артыкулах на нашым сайце. Глядзіце вынікі пошуку па запытах Купалле і Купальле
- Купалле ў суполцы „Этнаграфія Беларусі“ — фотарэпартажы, пытаньні, матэрыялы…
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Далей...
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| «« [Першая] « [Папярэдняя] 1 2 [Наступная] » [Апошняя] »» | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Вынікі 1 - 29 з 43 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Беларусаў, найперш паводле таго, што іх мова зьяўляецца славянскай, звычайна далучаюць да славянаў. Але само паходжаньне славянскіх моваў, іх пашырэньне, славянская этнічнасьць на тле астатніх індаэўрапейскіх народаў ці не самая вялікая загадка. А тое, што беларусы — славяне, стала трывалым мітам.
Нашыя рэлігійныя, дзяржаўныя, нацыянальныя традыцыі будуць вымагаць стварэння апрычонага асяродку, альтэрнатыўнага працэсам, якія адбываюцца на захадзе кантыненту. Дзеля гэтага няма патрэбы ўвесьчас азірацца на захад, мы павінны ўжо зараз рабіць адпаведныя крокі. Працэс утварэння гэткага метапалітычнага цэнтру мог бы пачацца ў Беларусі, але трэба прызнаць, што калі ідзецца пра Міжморра, то існуе брак волі з боку яго асобных складнікаў да аб’яднання. Эліты нашых народаў мусяць набыць свядомасць таго, што гэтая канцэпцыя канечне патрэбная, што можам між сабою паразумецца.
У артыкуле разглядаюцца асноўныя этапы эвалюцыі «крыўскае» праблематыкі ў кантэксце гісторыі беларускага палітычнага мыслення. Вылучаны чатыры этапы развіцця крыўскае «ідэі»: фіксацыя (ХIХ—пач. ХХ ст.), канцэптуалізацыя (20—40-я гг.), перарыў у рэпрэзентацыі (50—80-я гг.) і сучасны стан (з канца 80-х). Прыведзены асноўныя характарыстыкі, палітычныя і культурныя ўласцівасці кожнага з перыядаў, палітычны аналіз крыўскае «ідэі», яе месца сярод іншых культурна-палітычных праектаў. 
Кожная дзяржава нараджаецца і зьнікае не з эканамічных ці вайскова-палітычных прычынаў. Усімі гэтымі фактарамі кіруе Дух і гераічны Высілак. Пад іх узьдзеяньнем невялікая рашучая група людзей можа стварыць магутную дзяржаву нават у неспрыяльным асяроддзі, і наадварот – ідэйная дэградацыя вядзе да заняпаду краіны нават у цяплічных умовах. Дык які ж дух, якія ідэі аб'ядналі нашых продкаў у велічныя манархіі, слава пра якія дагэтуль саграе нашыя сэрцы? Гэтае веданьне дапаможа нам лепш зразумець прычыны сучаснай слабасьці і нетрываласьці нашай краіны.
Купалле жыве і сёння, а на прыкладзе Барысава мы пабачылі, што купальская традыцыя непасрэдна развіваецца з гарадскога святкавання, апісанага яшчэ ў ХІХ ст., якая была падмацавана выхадцамі з вёскі. Нягледзячы на вялікія змены ў святкаванні Купалля ў гарадскіх умовах, захаванасць свята ў буйных прамысловых гарадах ўжо з’яўляецца феноменам, які патрабуе далейшага апісання і грунтоўнага вывучэння.
Напрыканцы стагоддзя ключы ад нашага лёсу — у руках жанчыны. Яна мае спаліць усю тую мішуру, што прыпадабняе яе да мужчыны, і зноў апрануць зіхаткую сукенку мацярынства. Жанчына звяртала мала ўвагі на сваю існасць, таму і згубіла сваю таямніцу. СНІД, магчыма, зноў паселіць у яе сведамасці інстынктыўныя таямніцы жыцця, якія ёсць таксама і таямніцамі жаночай моцы; гэтую моц скралі спакуслівыя галасы знішчэння жаноцкасці, якія памылкова названыя нэафэмінізмам. Верагодна, на долю жанчыны зноў выпадзе магчымасць перажыць гэтую ні з чым не параўнальную падзею — вынасіць дзіця, а менавіта сам гэты час, бо жанчына ніколі гэтак не набліжаецца да таго, каб «адчуць подых несмяротнасці»
Адным з аргумэнтаў на карысьць лiбэральнага рынкавага ладу зьяўляецца наступнае: хай сабе дрэнны гэты лад, але ж лепшага не прыдумалi. Дык i праўда — цi ёсьць альтэрнатыва савецкаму iнтэрнацыяналiзму i лiбэральнаму касмапалiтызму? Як заўсёды, альтэрнатывай хаосу ёсьць парадак, гэтак жа i для лiбэралiзму альтэрнатыва — кансэрватызм. Што мы можам убачыць у гэтым кшталце ў сябе ў Эўропе?
Наш светагляд — гэта нешта большае за ідэалогію, ён адпавядае структуры з асноўных каштоўнасцяў, носьбітамі якіх вякамі былі еўрапейскія народы. Сёння мы — адзіныя, хто выступае за іх. Калі з нашай працы не будзе спору, дык ніхто больш яе не працягне, і тады еўрапейскія народы больш не змогуць уплываць на гісторыю. З гэтага вынікае, што наш чын мае гістарычнае значэнне ў сучасным грамадстве, бо ніхто іншы — ані справа, ані злева — не бароніць гэткага светагляду.
Карані ўяўляюць «спадчыннае рэчыва», біялагічную аснову народу і яго тэрыторыю, матчыну зямлю. Яны не належаць нам, мы іх перадаем. Яны належаць народу, прадаўняй душы і вырастаюць з таго, што грэкі называлі Ethnos, а германцы Volk. Яны вырастаюць з продкаў і прызначаныя для новых пакаленняў. (Таму якое-кольвек змешванне — гэта беспадстаўнае прысабечванне дабра, што мае перадавацца далей, а гэта ўжо — здрада). Калі спадчыннае рэчыва знікае — нічога ўжо не магчыма. Сцятае дрэва можа прарасці ізноў, але калі карані выкарчаваць або атруціць грунт — усё скончыцца. Таму тэрытарыяльная каланізацыя ды этнічная дэфармацыя непараўнальна цяжэйшая і смяротнейшая, як культурнае ці палітычнае паняволенне, ад якога народ яшчэ здатны акрыяць.
