Матэрыялы сайта KRYŬJA.org http://kryuja.org Wed, 10 Mar 2010 15:28:37 +0100 FeedCreator 1.7.2 http://kryuja.org/images/M_images/kryuja_logo.png http://kryuja.org Матэрыялы сайта KRYŬJA.org http://kryuja.org/naviny/padziei/kryuja_viciebsk_mahiljou.html 11 і 13 сакавіка Цэнтр этнакасмалогіі „KRYŬJA” запрашае на прэзентацыю альманаха DRUVIS у Віцебску і Магілёве.У прэзентацыя возьмуць удзел філосаф Аляксей Дзермант і Тодар Кашкурэвіч - этнакультуролаг, музыка, адзін з тых, хто стаяў ля пачаткаў адраджэння дударскай традыцыі. Тэмы, якія будуць абмяркоўвацца на прэзентацыі: этнагенез беларусаў, балцкі субстрат, этнічная рэлігія беларусаў, Крывія і Літва як асновы беларускай ідэнтычнасці, традыцыйная культура і яе перспектывы ў сучаснасці. Tue, 09 Mar 2010 07:11:28 +0100 http://kryuja.org/dziejnasc/ekspiedycyji/vyprava_valozhynszczyna.html Напрыканцы чэрвеня 2009 г. адбылася экспедыцыя ў Валожынскі раён, падчас якой былі агледжаныя ваколіцы вёсак Выганічы, Сідараўцы, Ратынцы, Пярэжары. Вынікам яе стаў збор запісаў паданняў, апісанняў мясцовых звычаяў і святаў, фотаздымкаў каваных крыжоў, якія шырока распаўсюджаныя на тамтэйшых вясковых могілках, і ліштваў. З найбольш цікавых помнікаў трэба адзначыць драўляную каплічку на могілках у в. Сідараўцы і культавы Чортаў камень ля в. Ратынцы. Sun, 21 Feb 2010 01:20:17 +0100 http://kryuja.org/dziejnasc/ekspiedycyji/vyprava_bialynicki_rajon.html 17 — 19 ліпеня 2009 г. адбылася экспедыцыя ў Бялыніцкі раён Магілёўскай вобласці падчас якой былі даследаваны вёскі Заазер’е, Майск і Эсьмоны разам з ваколіцамі. Мэтай экспедыцыі перш за ўсё былі старыя могілкі побач з в. Заазер’е і ля в. Майск. Sat, 20 Feb 2010 01:28:30 +0100 http://kryuja.org/artykuly/publicystyka/adry_sviet_indajeurapiejcau.html Зараз у еўрапейскіх народаў адно руціна, закасцяненне, цішыня і анты-традыцыйны чын паводзінаў, праявы заняпаду. На індаеўрапейскіх мовах не размаўлялі б па ўсім свеце, калі б ідэалам індаеўрапейцаў было “жыць і працаваць на радзіме”. Але гэтым, нажаль, абмяжоўваюцца ідэалы іхных нашчадкаў, мы не наважымся сказаць “спадкаемцаў”. Сёння героі стомленыя; заваёўнікі дазваляюць сябе заваёўваць, аддаюцца замежнаму нашэсцю: яны, чые продкі скарылі аграмадныя тэрыторыі, няздольныя забяспечыць вартую змену пакаленняў. Дрэва пакрывае сваімі галінамі ўсю зямлю, але па каранях ужо не ідзе сок. Зіма. Зіма суворая, цёмная і халодная. Але яна не вечная, — і заўтрашнімі героямі будуць тыя, хто, як і ранейшыя героі, здолеюць пераплыць мора яе цемры. Tue, 16 Feb 2010 03:02:38 +0100 http://kryuja.org/artykuly/interviju/dziermant_radio_ziamlia.html Філосаф Аляксей Дзермант у эфіры Першага нацыянальнага канала Беларускага радыё (http://www.tvr.by/bel/radio1.asp) разважае пра паходжанне беларусаў, традыцыі, і асновы нашай ідэнтычнасці. Вядучыя праекта — Навум Гальпяровіч і Таццяна Сівец. Слухаць (30 хвілін, 32kbps, 6.8 МБ): Mon, 15 Feb 2010 07:15:11 +0100 http://kryuja.org/artykuly/druvis/piatrykas_ustavy_kryvie.html Даючы тут вядомыя з сярэднявечных хронік ды народных паданняў Уставы Крыве, якія доўга вызначалі жыццё прускага грамадства, з каментаром да іх Таўтвідаса Пятрыкаса, мы хацелі б не толькі засведчыць існаванне развітай праўнай сістэмы ў прусаў, але і ўвесці гэты ўнікальны збор старавечных юрыдычных нормаў у беларускі навуковы ўжытак, што, як нам здаецца, дало б плён пры вывучэнні тутэйшай традыцыйнай культуры, асабліва гэткай яе важнай часткі як звычаёвае права. Tue, 02 Feb 2010 03:43:10 +0100 http://kryuja.org/artykuly/druvis/duczyc_kultavyja_kamiani.html Крыўскія, літоўскія і латышскія паданні пра культавыя камяні бадай ідэнтычныя, а гэта сведчыць пра іх супольнае паходжанне з міфалагічных уяўленняў плямёнаў даўніх балтаў, якія ў дагістарычныя часы жылі ў Панямонні і Падзвінні ды Верхнім Падняпроўі. Mon, 01 Feb 2010 14:20:20 +0100 http://kryuja.org/artykuly/druvis/lobacz_kosmas_karatkievicza.html Істотны ўплыў творчасці Уладзімера Караткевіча на працэсы нацыянальна-культурнага адраджэння нашай краіны выяўляецца перадусім у тым, што гэтая творчасць для кожнага носьбіта «беларускасці» (самасвядомасці і мовы), незалежна ад сацыяльнага, маёмаснага, палітычнага або канфесійнага статусу, ёсць універсальным і незаменным механізмам нацыянальнай самаідэнтыфікацыі. Бо, пераадольваючы нацыянальныя хібы, шмат у чым надуманыя і навязаныя комплексы, У. Караткевіч сваім словам стварае Беларусь Касмічную - праўдзівую ў сваёй ідэальнасці, прыймальную і доўгачаканую для тых, хто хоча вылечыць сваю хворую беларускую душу і пазбыцца ўласных комплексаў нацыянальнай непаўнавартасці. Tue, 12 Jan 2010 02:45:58 +0100 http://kryuja.org/artykuly/undefined/kaliady-liekcyja.html У сераду 23 снежня 2009 у Беларускім Дзяржаўным Лінгвістычным Універсітэце філосаф і этнакультуролаг Аляксей Дзермант (piersanaliji/siabry/dziermant.html) прачытаў лекцыю „Таямніцы Калядаў”. Лекцыя была зладжаная з ініцыятывы беларускамоўнага студэнцкага гуртка „Шаршатка”.Прапануем вам поўны відэазапіс гэтай лекцыі. Sun, 27 Dec 2009 00:23:36 +0100 http://kryuja.org/artykuly/inszyja_autary/taparou_bielaruski_etnahieniez.html З тэрыторыяй Беларусі звязаныя асаблівыя спадзевы даследчыкаў этнагенезу і ранняй гісторыі славянаў і балтаў. “Бачныя” сляды кантактаў славянаў і балтаў знайшлі менавіта тут сваё найбольш поўнае выяўленне: пачаўшыся, відаць, у VI — VII стст. н. э., калі ў балцкім з’яўляюцца першыя “славізмы” (сітуацыя да гэтай даты складае асобную тэму), гэтыя кантакты праходзяць праз ўсё Сярэднявечча (ятвягі, прусы, літоўцы, латгалы — пераважныя іх удзельнікі з балцкага боку) і працягваюцца па сённяшні дзень (літоўскае, латгальскае, латышскае, беларускае, польскае, рускае). Sat, 26 Dec 2009 13:08:02 +0100 http://kryuja.org/artykuly/inszyja_autary/litva_na_paunocznym_zachadzie_rasiji.html На паўночным захадзе Расіі шырока пашыраны фальклорныя тэксты, якія распавядаюць аб нашэсці “літвы”. Даследнікамі рабіліся неаднаразовыя спробы выявіць вытокі такіх паданняў і нават вызначыць дакладны час іх узнікнення і падзеі, якія маглі паўплываць на з’яўленне легенд аб “літоўскім” спусташэнні краю. Пакідаючы ў баку гэтае пытанне, хацелся б звярнуць увагу на функцыі падобных легенд у народным асяродку, а таксама на той сэнс, які яны неслі ў кантэксце традыцыйнай культуры. Sun, 13 Dec 2009 06:31:21 +0100 http://kryuja.org/artykuly/dziermant/dziermant_litviny.html Літоўшчына, літоўская ідэя, калі заўгодна, міф аказаўся надзвычай жывучым, бо і ў пачатку XXI ст. ён працягвае сваё існаванне, натхняе, узрушвае, выклікае дыскусіі, што, на нашую думку, толькі пацвярджае яго аўтэнтычнасць і неўміручасць. Таму са шчырай зычлівасцю хочацца параіць яго апанентам перастаць змагацца з тым, што немагчыма і непатрэбна перамагаць ды скіраваць свой імпэт ды высілкі на ніву станоўчай, стваральнай працы, якой яшчэ з гакам хопіць не на адну генерацыю палымяных прыхільнікаў беларушчыны. А таксама варта чарговым разам нагадаць, што беларуская гісторыя і традыцыя нібы тое карэнне пераплятаецца з літоўскай, іх немагчыма падзяліць, не пашкодзіўшы жыццёвага суладдзя першапачаткаў. Са старога літоўскага дуба ападае лісце і жалуды, з іх узрастае і беларускае дрэва, камель якога ўжо іншы, ён па-свойму прадзіраецца ў неба. Але ўсё адно растуць і ўзнаўляюцца пад тутэйшым небам дубы, ствараючы разам святы гай. Літва ёсць гэткай супольнай святыняй, а ўсе, хто яе шануе — літвіны. Mon, 30 Nov 2009 10:43:26 +0100 http://kryuja.org/artykuly/publicystyka/skirmunt_tutejszasc.html Перадусім мы ёсць жывою часткаю гістарычнага грамадства Літвы і Беларусі з агульнымі нацыянальнымі вартасцямі ды маем абавязкі найперш адносна яе як такой. Векавыя традыцыі не дазваляюць нам замыкацца ў выключнасці, ні ў каставасці. Да таго, пакуль выразна не разаўецца індывідуалізм мясцовых народаў, ёсць мы для іх вартавымі культуры і гістарычнай праўды, захавальнікамі супольных з імі традыцый. Толькі краёвая ідэя, якая тут на месцы ёсць нам цэнтрам цяжару і светачам дзёйнасці, запальвае сэрцы здабываннем шчасьлівейшай прышласці для той, аддадзенай у асаблівую небяпеку, роднай зямлі, можа задзіночыць плённыя высілкі ўсіх прыхількаў гэтай зямлі і нарэшце прыцягнуць да нас наш цёмны і ашуканы люд, да чаго мы і павінны скіраваць усе высілкі. Thu, 19 Nov 2009 05:02:46 +0100 http://kryuja.org/artykuly/publicystyka/wincza-dziady-na-litwie-1904.html Прапануем вашай увазе пераклад артыкулу з часопісу „Tygodnik Ilustrowany“ за 1904 г.:Прыгожае і тужлівае святкаванне „дзядоў“, так паэтычна апісанае нашым песняром — яшчэ часамі адзначаецца ў закутках Літвы. Амаль знікла яно пад моцным уплывам касцёла, але захавала яшчэ шмат традыцыйных элементаў. Адбываецца каля Задушак, інакш ў суботу (часам, у сувязі з постам, у нядзелю) на трэцім тыдню пасля Ружанцовай, а менавіта 22—27 кастрычніка… Tue, 10 Nov 2009 12:35:35 +0100 http://kryuja.org/artykuly/lastouski/kryviczanskija_dziady.html Не глядзя на шырокі розгалас, які надаў крывічанскаму культу продкаў слаўны наш пабратым Адам Міцкевіч, увёўшы сцэну „дзядоў” у сваю паэму, усё-такі гэты абрадак належна ня высьветлены ў фольклёрыстычнай пісьменнасьці, і, дзеля гэтага, думаю, што ня будзе лішнім калі да істнуючых ужо апісаньняў дадаць гэты нарысы, пачэрптнутыя з успамінаў двох пакаленьняў, г. зн. з маіх уласных успамінаў і пераказаў чутых мной ад маіх бацькоў, якія, як і іх прадзяды, сяліліся ў дзісенскім павеце. Sat, 31 Oct 2009 18:52:11 +0100